Koper kan een hele mooie klassieke uitstraling geven aan je interieur. Het is smaakvol en past zowel in een moderne als in een klassieke huishouding. Het eigenzinnige karakter van koper zorgt ervoor dat het goed tot zijn recht komt op effen achtergronden, zonder dat het te druk wordt. Neem voor het totale uitgebreide aanbod in koperen deurbeslag en accessoires een kijkje in onze webshop.
Onbehandeld koper oxideert binnen enkele weken en verliest zijn glans door contact met zuurstof, vocht en huidvetten. Hoe krijgt u koper schoon, en misschien belangrijker nog, hoe houd u het schoon? Hier een paar handige tips om uw koper het best te poetsen.
Waarom wordt koper dof?
Koper is een roodbruin metaal met een kenmerkende rossige gloed. Het is een van de oudste metalen die de mens gebruikt. Archeologisch bewijs toont koperbewerking al vanaf circa 9000 v.Chr. De klassieke rossige gloed van koper is eenvoudig te herkennen. Toch moeten we het niet verwarren met andere materialen, zoals brons of messing. Deze bevatten weliswaar koper, maar worden vermengd met respectievelijk tin en zink. Voordat u gaat schoonmaken is het dus raadzaam om eerst goed te checken of het voorwerp wel echt van koper is. Dat kan eenvoudig met een magneet. Koper is namelijk niet magnetisch. Het is een zogenaamd non ferro metaal; het bevat geen ijzer. Een koelkastmagneetje zal op zuiver koper dus niet blijven zitten.
Koper is bestand tegen roestvorming (omdat het geen ijzer bevat), maar oxideert wel bij blootstelling aan lucht en vocht. Er ontstaat dan koperoxide (Cuâ‚‚O), dat een doffe bruine laag vormt. Bij langdurige blootstelling aan vocht en COâ‚‚ ontstaat groene patina (kopercarbonaat). Wanneer koper zwaar oxideert kan het zelfs groenig gaan uitslaan. Lees in ons kenniscentrum hoe u verweerd koper kunt schoonmaken.
Extra tip: kijk voor de schoonmaak eerst of u het deurbeslag kunt demonteren. Zo bent u er zeker van dat u ook de lastige hoekjes bereikt, maakt u het totale oppervlak evenredig schoon en beschadigt u minder snel onverhoopt uw meubilair of deur. Voor extra lastige plekjes kunt u ook een zachte tandenborstel gebruiken.
Let op: Veel modern deurbeslag is gelakt of gecoat. Agressieve poetsmiddelen beschadigen deze laag. Test altijd op een onzichtbare plek of lees de productinformatie van de fabrikant.
Methode 1: Koper poetsen met koperpoets
Een van de bekendste middelen is koperpoets. Koperpoets bevat milde schuurmiddelen (zoals diatomeeënaarde) en oxaalzuur of citroenzuur, die oxidatielagen oplossen zonder het metaal zelf aan te tasten. Koperpoets haalt u bij de supermarkt, drogist of gewoon online. Zorg ervoor dat het de voorwerpen die je gaat schoonmaken eerst helemaal stofvrij zijn voor het beste resultaat. Daarna pakt u een oude doek en verdeelt u de koperpoets over het oppervlak. Vervolgens pakt u weer een droog stuk doek. Daarmee wrijf je de koperpoets er weer uit. Dit herhaalt u stukje voor stukje. Zorg ervoor dat u bij hardnekkige stukken stevig boent, totdat de oorspronkelijke kleur weer zichtbaar is.
Methode 2: Koper schoonmaken met azijn
Daarnaast is het schoonmaken van koper ook mogelijk met schoonmaakazijn. Dit is goed geschikt voor koper vlekken begint te vertonen doordat het te lang is blootgesteld aan zuurstof. Voor de iets fijnere, meer kostbare objecten zoals munten en sieraden kan deze methode misschien al te ingrijpend zijn. Voor grovere voorwerpen zoals deurbeslag is schoonmaakazijn echter een prima middel. Azijnzuur (concentratie 8-10% in schoonmaakazijn) lost koperoxide op via een chemische reactie waarbij kopersulfaat ontstaat. Het zout werkt als mild schuurmiddel. Let op: spoel grondig, want azijnresten kunnen bij langdurig contact juist nieuwe oxidatie veroorzaken.
Schep een paar theelepels zout in een kommetje en giet er langzaam de schoonmaakazijn bij. Blijf roeren totdat er een gladde pasta ontstaat. Breng met een doek de pasta aan op het schoon te maken oppervlak. Afhankelijk van de ernst van de vlekken oefent u gelijkmatige druk uit op het voorwerp. Spoel daarna de pasta van het voorwerp af met kraanwater en wrijf het geheel goed droog zodat er geen pasta- of waterresten meer op het voorwerp zitten.
Hardnekkige oxidatielagen kun je verwijderen door koken in een mengsel van 1 deel azijn op 4 delen water met 2 eetlepels keukenzout. De verhitting versnelt de chemische reactie. Kook maximaal 15 minuten, langer kan het oppervlak namelijk dof maken. Meng in een grote pan een deel azijn met vier delen water en schep er flink wat zout doorheen. Leg het koperen voorwerp in de pan en laat het mengsel maximaal 15 minuten doorkoken. Zorg ervoor dat dit alles zeker 15 minuten afkoelt en veeg alles daarna goed droog met een schone doek. Vergeet niet de pan zorgvuldig schoon te spoelen na afloop. Let op: gebruik deze methode niet op gelakt of gecoat koper, zoals veel modern deurbeslag. Controleer altijd of er een beschermlaag aanwezig is door op een onopvallende plek te testen.
Methode 3: Koper reinigen met soda of terpentine
Om je koper te poetsen met (baking) soda mengt u 200 ml warm water met twee theelepels soda. Roer totdat de soda helemaal is opgelost. Leg nu uw koper in een schaal tot het helemaal onder het sodawater staat. Is het voorwerp groter, gebruik dan meer water en evenredig veel soda. Laat  het 10-15 minuten werken en spoel daarna goed af. Wrijf alles daarna goed droog met een schone doek.
Wanneer er dan nog vuilresten over zijn kan terpentine ook uitkomst bieden. Giet een kleine hoeveelheid op een oude doek en wrijf goed over de vlek. Herhaal totdat de vlek verdwijnt en spoel het voorwerp zeer goed af met water, zeker wanneer het om deurbeslag gaat dat vaak in contact met handen komt. Droog daarna goed af om vochtplekken te voorkomen.
Veelgestelde vragen over het poetsen van koper
Hoe vaak moet ik koperen deurbeslag poetsen?
Ongelakt koper oxideer je binnen 2-4 weken zichtbaar door huidvet en luchtvochtigheid. Poets het gemiddeld eens per 1-2 maanden, afhankelijk van gebruik en luchtvochtigheid. Gelakt koper hoef je alleen af te stoffen.
Kan ik koper beschermen tegen aanslag?
Ja. Na reiniging kun je koper inwrijven met een dun laagje carnauba- of bijenwas. Dit vertraagt oxidatie met circa 50%. Voor deurbeslag bestaat ook speciale koperlak (acrylaat- of polyurethaanbasis).
